Die hangers in my kas maak ’n baie spesifieke klank as jy hulle vinnig opsy skuif. Klik-klik-klik. En daar, reg heel agter onder ’n laag beskermende plastiek, hang die Spook. Dis nie ’n regte spook nie, natuurlik. Dis my matriekafskeidrok van 1988. Emeraldgroen taft, met pofmoue wat gelyk het asof ek twee massiewe spinasiekopslaaie op my skouers gedra het. In my kop was ek destyds die toonbeeld van hoë mode. In werklikheid het ek gelyk soos ’n baie formele groente. Vegans sal

As jy die ouer is van ’n kind met ADHD of outisme, het jy waarskynlik al jou eie gewete aan ’n uiterste kruisverhoor onderwerp. Jy lê dalk snags wakker en dink: Het ek hom te veel voor die iPad laat sit toe hy twee jaar oud was? Was dit daardie een boks suikerbelaaide graanvlokkies? Is ek te sag op haar omdat ek haar toelaat om haar klere volgens tekstuur te kies? Welkom by die Nasionale Skuldgevoel-klub vir Ouers van Neurodiverse Kinders, ook genoem NSKONK. Hierdie klub word

Vir die negejarige Leo is die oorgang van dag na nag nie net ’n kwessie van oë toemaak en aan die slaap raak nie. Dit is die begin van ’n reis. Terwyl die res van die huis stilraak, skakel ’n splinternuwe, kleurvolle wêreld in Leo se kop aan. Gisteraand het hy op die rug van ’n reusagtige, neon-groen naaldekoker oor ’n see van vla gevlieg, terwyl die klank van skoolklokke in die agtergrond soos klavesimbelmusiek weerklink het. Dit klink dalk na ’n toneel uit ’n intense wetens

Sommige kinders spring voor hulle kyk. Het jy al ooit gesien hoe ’n kind ’n glas melk omstamp, nie omdat hulle lomp is nie, maar omdat hulle blitsvinnig daarna gegryp het? Of miskien ken jy ’n kind wat gedurig dinge uitblaker, in die middel van ’n sin, sonder om te kyk of iemand anders praat? Of miskien ken jy die kind wat sommer bo-op die kombuiskas klouter sonder om aan die swaartekrag te dink. Hy hardloop agter die bal aan sonder om te kyk of daar 'n kar in die pad aankom

"Kalmte is ’n besluit." Ek giggel as ek die kaartjie teen die aansteekbord in die hoof se kantoor raaklees. Die persoon wat dit uitgedink het, het duidelik nog nooit vir Adrian ontmoet nie. En die hoof leef op 'n planeet sonder neurodiverse kinders as sy dink dit is die waarheid. Adrian is nege jaar oud, het die glimlag van ’n engel, die energie van ’n kernreaktor en presies nul persent impulsbeheer. Waar ander kinders ’n dinkproses het wat sê: “As ek dit doen, gaan dit seerm

Die tee in my hand is al lankal koud. Rondom die tafel sit my vriendinne. Hulle stemme meng met die geklink van teekoppies en die reuk van varsgebakte skons. "Ansie, jy moes hom op die rugbyveld gesien het Saterdag," spog Melinda, haar oë blink. "’n Regte rammetjie-rugby-speler. En die Wiskunde-toets van Vrydag? Almal in die klas het gesukkel, maar hy het tagtig persent gekry!" Elréne lag en vee ’n krummel van haar lip af. "Moenie eers praat nie, myne oefen al weke lank vir d

Sensoriese Oorlading is nie 'n mite nie Het jy al ooit in ’n stampvol winkelsentrum gestaan terwyl ’n harde alarm afgaan, felle fluoresserende ligte flikker, en iemand teen jou stamp? En dit alles gebeur op dieselfde tyd, sonder ophou. Soos 'n man wat sy pen tik-tik-tik-tik-tik-tik-tik in die bank se tou. Of die vrou wat klik-klak-klik-klak-klik-klak agter jou loop in Woolworths. Dit voel asof jou brein kortsluiting kry. Jy wil net jou ore toedruk en weghardloop. Vir baie neu

Die stilte op die klein, tropiese eiland, was oorverdowend. Vir Melinda het hierdie reis na weke (maaaaande) se beplanning uiteindelik soos 'n realiteit gevoel. Haar beste vriendin het 40 geword, en Melinda moes twee jaar lank sente omdraai en spaar om die week-lange viering te kon bekostig. Omdat die wegbreek so lank neem om te realiseer, het sy besluit om die geleentheid aan te gryp en nog 'n week ekstra alleen by te voeg. Veertien dae van absolute vryheid. Sy sou nooit hie

Wanneer ’n kind leer praat, is dit ’n wonderwêreld van nuwe klanke en sinne. Maar soms loop die gedagtes vinniger as wat die mond kan byhou, en die woorde begin hakkel of inmekaarvloei. Vir ouers en opvoeders kan dit ontstellend wees, en die groot vraag is altyd: Is dit normaal? Is dit my skuld? Hoe kan ek help? Wat is Vlotheidsversteurings? Spraakvlotheid gaan oor die vloei, tempo en ritme van praat. Wanneer ’n kind ’n vlotheidsversteuring het, word hierdie natuurlike vloei

Ek het al die uitrustings reg gehad. In my kop was die draaiboek perfek uitgedink: ek en my kleinsussie in die fynste prinsesrokke met plastiekkrone wat skuins op ons koppe sit. Ons sou op die tapyt sit en Barbie-poppe met mekaar laat gesels, hul hare kam en vir hulle deftige stemmetjies gee. Ek sou die juffrou wees wat voor ’n ry teddiebere staan, en my sussie sou die blinkoog-leerder in die voorste ry wees wat haar hand vurig opsteek. Ek het selfs geglo ons sou eendag saam

Hulle sê die lewe is ’n handboek waarin ons elke dag nuwe hoofstukke skryf. In ons huis is daardie handboek egter in ’n geheime kode geskryf, die bladsye is onderstebo, en die nommers maak glad nie sin nie. My tienjarige dogtertjie, Mia, se daaglikse roetine het sy eie unieke ritme. Mia is gediagnoseer met disleksie, diskalkulie en sy het ’n spraakprobleem. Waar ander kinders van haar ouderdom vlot lees en spog met hul tafels, is letters vir Mia wegholperde en syfers ’n vreem

Ek het alles presies uitgewerk. In my kop was die fliek reeds maande lank aan die speel: die reuk van die soutwater, die skree van die seemeeue en ek en my laaitie wat hand-aan-hand die branders stormloop. Ek sou hom leer swem. Ek sou hom wys hoe om die perfekte sandkasteel te bou, kompleet met 'n diep grag en 'n skulp-vlag op die hoogste toring. Ek het onsself gesien op helderkleurige body boards, waar ons die perfekte golf vang en met harde uitroepe van pure adrenalien op d

ADHdeeeeee adHd. Adhd. ahdh In 'n wêreld waar die reëls so netjies pas, raak alles in my kop gereeld deurmekaar veras. Daar is vyf dinge wat vir almal logies lyk, maar my gedagtes laat dit bloot in chaos wyk. Die eerste is die horlosie teen die muur, wat ritme gee aan elke koue uur. Vir die wêreld tik dit reëlmaat en geduld, vir my is tyd 'n monster vol van skuld. Die tweede is die stoel en stilte in die klas, waar elkeen insit soos 'n netjiese pas. Om stil te sit is vir di

Ons seuntjie is in 2021 gebore. Doofstom, maar propvol liefde. In die stilte van jou eie klein heelal waar geen stem of klank ooit binneval het ons jou sag in ons arms geneem 'n wêreld sonder woorde, skynbaar vreemd. Jou lippies beweeg sonder geluid maar jou oë roep die helder môre uit Ons het geweet van die heel eerste dag ons liefde praat harder as 'n stem se krag. Ons hande word nou jou eie stem wat die stilte met sagte gebare tem Ons dans op die ritme van die klop in jou

Hulle sê die oggendstond het goud in die mond. In my huis het die oggendstond gewoonlik grondboontjiebotter op sy voorkop en dra dit ’n Batman-kostuum. As versorger en ma van my verstandelik gestremde tienjarige seun, Liam, het ek lankal geleer dat ’n daaglikse skedule bloot ’n abstrakte wenslys is. Jy begin die dag met goeie bedoelings en ’n skoon kombuis. Teen agtuur die oggend lyk die huis asof ’n klein, hiperaktiewe orkaan met ’n voorliefde vir vingerverf pas daardeur is.

As ’n onderwyseres het ek altyd die antwoord in die handboek gaan soek. Ek kon vir jou die volledige Krebs-siklus uitlê, die reëls van Mendel se genetiese oorerwing opnoem, of die presiese hormonale biochemie van ’n deursnee-tiener in die hitte van ’n detensieklas ontleed. Ek was nie sommer net ’n juffrou nie; ek was ’n gebore opvoeder. My gunsteling-habitat was die klaskamer, en my gunsteling-spesie was die "stroomop-kinders" – daardie rebelse siele wat ander onderwysers gry

Wanneer ons na die menslike brein kyk, sien ons ’n netwerk van miljarde neurone wat konstant met mekaar kommunikeer. By die meeste mense volg hierdie kommunikasie ’n voorspelbare pad, maar by sommige werk die bedrading fundamenteel anders. Outismespektrumsteurnis (OSS) is nie ’n sielkundige siekte of die gevolg van swak opvoeding nie; dit is ’n komplekse, neuro-ontwikkelingsteurnis met diepgaande biologiese wortels. In die afgelope jare het die mediese wetenskap reuse spronge

Breytenbach, Totius, Langenhoven... Ek het altyd ’n baie spesifieke droom gehad oor my lewe as ’n ma. In hierdie idilliese prentjie sit ek op ’n reënerige middag op die bed, ’n warm koppie tee in die hand. My pragtige kind sit knus teenaan my en lees die skone letterkunde met passie en vloeiendheid voor. Die sonlig skyn net reg, die atmosfeer is gevul met intellektuele stimulasie, en die alfabet maak volmaakte, harmonieuse sin. In my droom is daar 'n worshondjie wat kalm op d

Hier is ek. Vrou. Survivor. Draer van allerhande etikette. Blond, maar nie dom nie. Maer, maar nie honger nie. Taalliefhebber, maar nie puris nie. Konserwatief, maar oopkop. Dit is wie ek nog altyd is. Was. Nee, IS. Ek is wie ek nog altyd was, maar ek is ook sterker en meer bewus as vantevore. Ryker. Meer ervare. Ek weet sonder twyfel: ek pas nie in ’n boksie nie. Ek het nog nooit nie. Nie ek nie, en nog minder my kind. As ma van ’n neurodiverse kind leef ek daagliks in ’n

Toe skaduwees verdwaal het in hospitaalgange Toe die dood sy gesig teen die venster kom druk het Toe trane droog geword het op Netcare-kussingslope Toe die toekoms oor my kind onseker was was ek daar. Toe verpleegstershande my baken van hoop was Toe die blomme pap geword het in generiese vase Toe die hartmonitor se ritme jou gebed geword het Toe ‘n klein lyfie verbete geveg het was ek daar. Toe ‘n babastoeltjie eindelik in ‘n kar gelaai is Toe ‘n houtbedjie eindelik ‘n as